२१ असार, काठमाडौं । सशस्त्र प्रहरी बलले कीर्तिपुरमा सञ्चालन गरेको एपीएफ (आर्म पुलिस फोर्स) स्कुलको रकम हिनामिना गरेको आरोपमा लेखा प्रमुख इन्स्पेक्टर कल्पना गुरुङ र उनका साथी लिलाबहादुर लामा हिरासतमा छन् ।
उनीहरू दुवै जनालाई शनिबार पक्राउ गरी अनुसन्धान अघि बढाइएको जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसपी तथा प्रवक्ता पवनकुमार भट्टराईले बत
सशस्त्र प्रहरी हेडक्वार्टरले स्कुलमा आर्थिक मिनामिना भएको भन्दै कारबाहीका लागि परिसर काठमाडौंलाई पत्र लेखेको थियो । त्यसपछि परिसरको टोलीले उनीहरूलाई पक्राउ गरी अनुसन्धान अघि बढाएको हो ।
सशस्त्र स्कुलको खातामा हुनुपर्ने करोडौं रकम व्यक्तिगत खातामा राखेर हिनामिना गरेको आरोप उनीहरूमाथि छ । यसको मुख्य योजनाकार नै स्कुलकी लेखा प्रमुख गुरुङ रहेको बताइएको छ ।
यसबारे सुरुमा सशस्त्र हेडक्वार्टरले छानबिन गरेको थियो । छानबिनको क्रममा गुरुङ दोषी देखिएपछि प्रहरीलाई अनुसन्धान गरेर मुद्दा चलाउन भन्दै सशस्त्रले पत्र पठाएको थियो ।
सशस्त्र प्रहरी कानुन निर्देशनालयका डीआईजी युवराज अर्यालको संयोजकत्वमा छानबिन समिति बनेको थियो । उक्त समितिले गुरुङलाई दोषी देखाएपछि प्रहरीलाई पत्राचार गरी कारबाही गर्न भनेको हो । उनीहरूमाथि ठगी तथा आपराधिक लाभमा अनुसन्धान हुने बताइएको छ ।
रकम घोटाला भएपछि स्कुलको बजेट नै रोकेर छानबिन
यसअघिका वर्षहरूमा सशस्त्र प्रहरीको यो स्कुल कल्याण महाशाखा मातहत नभई आफैं सञ्चालनमा थियो । यसको आम्दानी र खर्च पनि स्कुल आफैंले बेहोर्दै आएको थियो ।
तर, थप व्यवस्थित गर्ने भन्दै स्कुललाई कल्याण महाशाखा मातहत राख्ने निर्णय भएको थियो । त्यसपछि स्कुलको सम्पूर्ण खर्च तथा आम्दानी कल्याण महाशाखाबाटै हुने गरेको थियो ।
अघिल्ला आर्थिक वर्षहरूमा कल्याण महाशाखा मातहत नरही सञ्चालन भएको यो स्कुलको हिसाबकिताब भने क्लियर थियो । कल्याण महाशाखा मातहत आएपछि यसको सबै अडिट गर्नेदेखि मनिटरिङ गर्ने काम पनि महाशाखाबाटै हुन थाल्यो ।
स्कुल सञ्चालनका लागि भन्दै कल्याण महाशाखाले प्रत्येक चार महिनाको फरकमा स्कुललाई अग्रिम रकम पनि उपलब्ध गराउँदै आएको थियो । हरेक आर्थिक वर्ष सकिएपछि यसको आय व्यय भने स्कुलले कल्याण महाशाखालाई बुझाउनु पर्ने हुन्छ ।
तर, यो पटक कल्याण महाशाखाले आर्थिक वर्ष नसकिँदै स्कुलको हिसाबकिताब माग गरेको थियो । पटकपटक हिसाबकिताबको ताकेता गर्दा पनि स्कुलले हिसाब देखाउन सकेन ।
कल्याण महाशाखाले आफ्नो अनुसन्धानको क्रममा मोटो रकम घोटाला भएको र उक्त रकम कल्याण महाशाखालाई उपलब्ध गराउन नसकेपछि स्कुलको बजेट नै रोकेको थियो ।
त्यसपछि स्कुलकी लेखापाल गुरुङले रकम जम्मा गरिदिने आश्वासन देखाउने तथा चेक डिपोजिट गरेको बैंक भौचरको स्पिलसमेत देखाउने गरेकी थिइन् । तर रकम भने जम्मा भएन ।
१० करोड बढी घोटाला
लेखापाल गुरुङले रकम जम्मा नगरेपछि सशस्त्र प्रहरीले उनको जिम्मेवारी खोस्दै हेडक्वार्टर तानेको थियो । अनि, कानुन निर्देशनालयका डीआईजी युवराज अर्यालको नेतृत्वमा छानबिन समिति गठन भयो ।
त्यसपछि यो प्रकरणमा कीर्तिपुर स्कुलका कमान्डेन्ट तथा एसपी रामजंग पाण्डेको पनि जिम्मेवारी खोसियो । उनलाई पनि हेडक्वार्टर तानेर छानबिन भयो ।
छानबिनका क्रममा आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को मात्रै करिब १० करोड बढी रकम हिनामिना भएको पाइयो । त्यसपछि सशस्त्र हेडक्वार्टरले प्रहरीलाई पत्राचार गर्दै लेखापाललाई कारबाही गर्न भनेको थियो ।
प्रहरीको पत्रपछि लेखापाल गुरुङ र उनका नजिकका केटा साथी लिलाबहादुर लामा पक्राउ परेका हुन् ।
गुरुङले आफ्नो खातामा रकम जम्मा गर्ने गरेकोसमेत पाइएको छ । उनका साथी लिलाबहादुरले लाजिम्पाटबाट उक्त रकम निकाल्ने गरेको पाइएको छ । लिलाबहादुर ट्राभल्स एजेन्सी चलाएर बसेका व्यक्ति हुन् । उनको पृष्ठभूमि पनि आपराधिक देखिएको प्रहरी अधिकारीको भनाइ छ ।
२ वर्षमा सरुवा हुनुपर्ने लेखापाल गुरुङ ६ वर्षसम्म कसरी बसिन् ?
मापदण्डअनुसार प्रत्येक दुई वर्षमा लेखापालको सरुवा हुनुपर्छ । तर अहिले पक्राउ परेकी लेखापाल गुरुङ भने विगत ६ वर्षदेखि उक्त स्कुलमा लेखापालकै रूपमा कार्यरत थिइन् ।
उनी असईबाट सशस्त्र प्रहरीमा सेवा प्रवेश गरेकी हुन् । उनी सई हुँदा नै कीर्तिपुर स्कुलको लेखापाल बनेकी थिइन् । कतिसम्म भने, इन्स्पेक्टरमा बढुवा भएपछि उनको पदस्थापनसमेत सोही ठाउँ अर्थात् कीर्तिपुर स्कुलमै गरिएको थियो ।
यसले सरुवा गर्ने अधिकारीको भूमिकामाथि समेत प्रश्न उठाएको छ । ‘सामान्यता प्रत्येक दुई वर्षमा लेखापालको सरुवा हुन्छ । तर उहाँको हकमा ६ वर्षसम्म एउटै कार्यालयमा बसको देखिन्छ । यो लेखापालको सरुवा मापदण्डविपरीत हो,’ सशस्त्र प्रहरीकै एक अधिकारी भन्छन् ।
उच्च अधिकारी पनि शंकाको घेरामा
सशस्त्र प्रहरीको कीर्तिपुर स्कुलमा पहिला डीएसपी कमान्डेन्ट हुने चलन थियो । पहिलो पटक एसएसपी भुपेन्द्र केसीलाई कमान्डेन्ट बनाएर पठाइयो । अहिले भने एसपीले कमान्डेन्ट भएर चलाउने गरेका छन् ।
पछिल्लो आर्थिक वर्षको रकम हिनामिना भएका बेला एसएसपी दिग्विजय सुवेदी र त्यसपछि एसपी रामजंग पाण्डेले कमान्डेन्ट भएर चलाएका थिए ।
छानबिन सुरु गरेपछि एसपी पाण्डेलाई समेत हेडक्वार्टर तानेर उनको ठाउँमा लेखनाथ खनाललाई पठाइएको छ । कमान्डेन्टका हिसाबले उनीहरू पनि शंकाको घेरामा परेका छन् ।
‘यति ठूलो रकम हिनाहिना हुनुमा इन्स्पेक्टर एक्लैको भूमिकाले सम्भव भयो त ? भन्ने आशंका उब्जिनु स्वाभाविक हो । यसको अनुसन्धान माथिसम्मै हुनुपर्छ,’ सशस्त्र प्रहरी स्रोत भन्छ ।
